حقوق مالکیت فکری
 

خدمات حقوقی توسعه کسب و کار

بخش حقوقی تیم مدیر پویا با استفاده از تجربیات و دانش خود و با اشراف بر نیازها و ویژگی‌های بازار و شرکت‌ها، در راستای توسعه کسب و کار به مشتریان خود خدمات حقوقی تخصصی ارايه می‌دهد. می‌توان محورهای این شاخه از خدمات مدیر پویا را به صورتی که در ادامه می‌آید تقسیم‌بندی کرد.

حقوق مالکیت فکری

شاید بیانی اغراق آمیز نباشد اگر بگوییم دغدغه بسیاری از صاحبان کسب و کار پیدا کردن راه حلی قانونی برای حمایت از طرح‌ها و ایده‌های نوآورانه‌شان است. نظام حقوقی جدید ابزار گوناگونی را برای این حمایت در اختیار صاحبان و خالقان آن قرار داده است که به مجموعه این راهکارها و راه‌حل‌های قانونی «حقوق مالکیت فکری» می‌گویند.

حقوق مالکیت فکری (Intellectual Property Rights) به صورت کلی به مجموعه موضوعاتی می‌پردازد که آفریده ذهن بشر هستند و در اشکال گوناگون مانند یک قطعه‌ی موسیقی، یک علامت تجاری و یا یک ایده‌ی خلاقانه در کسب و کار بروز می‌کند.

حقوق مالکیت فکری، حقوقی را برای پدید آورنده‌ی اثر ایجاد می‌کند که همه افراد جامعه مکلف به رعایت آن هستند. به عبارت دیگر، این نظام موجب می‌شود که این حق قانونی، مستقل از قرارداد و اراده‌ی سایر افراد تحقق یابد.

بسیاری از صاحبان ایده و صاحبان کسب و کار سوال می‌کنند در چه مواردی امکان استفاده از ابزارهای حمایت از نظام مالکیت فکری وجود دارد؟ در پاسخ به این پرسش می‌توان به این موارد اشاره کرد:

الف. نوآوری: دارنده اثر می‌بایست اثبات کند که طرح یا اثر او براساس اصالت و ابتکار خلق شده و بدین جهت باید مورد حمایت دستگاه قضایی قرار گیرد و مانع تکرار و یا اصطلاحاً کپی کردن آن توسط دیگران شود.

ب. مشروعیت: اثری می‌تواند از حمایت دستگاه قضایی ایران برخوردار باشد که نفس آن مغایرتی با قانون و یا شرع نداشته باشد. به عنوان مثال ایده‌های فروش مشروبات الکلی هر چند خلاقانه نمی‌تواند به عنوان نوآوری در ابزار کسب و کار به ثبت برسد.

پرسش دیگر صاحبان کسب و کار این است که در فرآیند توسعه کسب و کار چه آثاری می‌توانند مورد حمایت قانونی قرار گیرند؟

 

1. اختراع

اختراع عبارت است از ابداع یک محصول صنعتی جدید یا کشف هر وسیله نوین یا استفاده از وسایل موجود به روشی جدید برای به دست آوردن یک نتیجه یا محصول صنعتی و کشاورزی. ممکن است این تعریف در کشورهای مختلف تا حدودی متفاوت باشد. برای مثال، در ژاپن پدید آوردن یک ایده در سطحی بسیار پیشرفته را اختراع می‌دانند در حالی که، در ایالات متحده چنین قیدی وجود ندارد و صرفاً نو بودن اثر ملاک است. اهمیت این تفاوت به این دلیل است که به محض ثبت شدن موردی برای اختراع، حقوق انحصاری شدیدی برای مخترع آن به وجود می‌آید که افراد جامعه موظف به رعایت آن هستند؛ یعنی از تولید و عرضه محصول مشابه منع می‌گردند. حال اگر مورد ثبت شده از لحاظ علمی اهمیت زیادی نداشته باشد، ممکن است بسیاری از افراد جامعه آن را در جریان کار و فعالیت معمول خود استفاده کنند. ولی در صورت ثبت شدن اختراع، سایرین مجبور هستند برای استفاده از هر روش و پدیده‌ای عادی، از مخترع اجازه بگیرند؛ مخترعی که کار فوق العاده‌ای نکرده و فقط در مراجعه به اداره ثبت پیشی گرفته است!

 

ویژگی‌های ثبت اختراع

الف. مفید باشد؛ به این معنی که نیاز مشخصی را برآورده کند.

ب. معمولی نباشد؛ به این معنی که تکراری و عادی نباشد.

ج. کاربرد صنعتی داشته باشد؛ در نتیجه نظریات و اکتشافات صرفاً علمی، اختراع محسوب نمی‌گردند. همچنین ایده، اختراع محسوب نشده و قابل حمایت نیست.

د. جدید و نو باشد؛ اگر اثری همه شرایط اختراع را داشته باشد ولی مخترع پیش از ثبت کردن، آن را مورد بهره برداری قرار دهد، و پس از مدتی که احتمال فاش شدن اسرار فنی و پیدایش رقبای تجاری به وجود آید اقدام به ثبت اختراع نماید، قانون از چنین پدیده‌ای به عنوان اختراع حمایت نخواهد کرد.

به طور خلاصه می‌توان نو بودن اختراع را در یکی از امور ذیل جستجو کرد:

  • محصول جدید
  • وسایل و طرق جدید
  • کاربرد جدید

 

2. طرح، اشکال و ترسیمات صنعتی Industrial Design

شکل و ظاهر محصول صنعتی از این لحاظ که رغبت و حس زیبایی شناسی مشتریان را برمی‌انگیزد، مشخصه طرح صنعتی است. ممکن است در برخی موارد علاوه بر نکته مزبور، خاصیت و قابلیت کاربردی بودن یک محصول را نیز افزایش دهد. این طرح‌ها نتیجه ذوق و ابتکار افراد بوده و پدیده‌هایی میان هنر و اختراع به شمار می‌روند. برای مثال، می‌توان از طرح مدل‌های مخصوص لباس، اشکال متنوع شیشه‌های عطر، شکل مخصوص شیشه‌های نوشابه، و نقش لاستیک‌های کارخانه‌های مختلف نام برد. شرط حمایت از طرح صنعتی این است که علاوه بر نو بودن، مخالف نظم یا اخلاق عمومی نیز نباشد.

 

3. علایم و اسامی تجاری (لوگو و برند)‌

تردیدی وجود ندارد که علایم و اسامی تجاری یکی از مهم‌ترین موضوعات شرکت و یکی از با ارزش‌ترین دارایی‌های هر کسب و کار می‌باشند.

نام یا علامت تجاری در طول زمان و با صرف هزینه‌های کلان و خطرپذیری‌های فراوان به دست می‌آید. در برخی موارد همه‌ی دارایی یک شرکت و یا یک کسب و کار تنها براساس میزان مقبولیت یا رواج نام تجاری آن ارزش گذاری می‌شود.

حمایت از نام (برند) و علامت تجاری (لوگو) اشکال گوناگون حقوقی و نیز پیچیدگی‌هایی را در بر دارد. علیرغم نو بودن این زمینه‌ی حقوقی در ایران طی چند سال گذشته و به دلیل کثرت پرونده‌های نقض و یا تخلف از قوانین ناظر بر حمایت از علامت / نام تجاری، قضات و محاکم نیز با این مفاهیم، ارزش تجاری و نهایتاً ساز و کارهای قانونی به خوبی آشنا شده‌اند.

از آنجایی که بسیاری از کسب و کارهای کوچک و یا نوپا با تکیه بر دانش و تخصص مجموعه‌ی خود و با تلاش فراوان نام تجاری خود را شکل می‌دهند، آشنایی با ابزار حقوقی حمایت قانونی از آن اهمیت فراوانی پیدا می‌کند. همچنین با در نظر گرفتن موضوع بسیار مهم ارزش‌گذاری شرکت‌ها، اهمیت تهیه پورتفولیوی مالکیت فکری و ابزار حمایت قانونی از آن دو چندان می‌شود.

 

4. اطلاعات و اسرار تجارتی

اطلاعات تجاری مجموعه‌ای از اطلاعات است که اصولاً برای عموم منتشر نمی‌شود. مانند اطلاعات مشتریان، نحوه قیمت گذاری (در برخی کالاها و خدمات)، منابع، اطلاعات شخصی شرکا و کارمندان که دانستن آن برای رقبا اهمیت تجاری دارد.

تیم مدیر پویا،‌ در کنار خدمات راه‌اندازی و توسعه کسب و کار، خدمات گوناگونی را در زمینه مالکیت فکری از جمله ثبت اختراع و برند، تهیه پورتفولیوی مالکیت فکری، استفاده از ابزارهای ثبت و حمایت قانونی و طرح دعوی ارایه می‌دهد.